Ergenlik, bireyin çocukluktan yetişkinliğe geçtiği ve fiziksel, zihinsel, sosyal, psikolojik değişimlerin hızla yaşandığı kritik bir dönemdir. Bu süreçte gençler bağımsız hareket etme isteği duyar, arkadaş seçimlerinde değişimler gözlemlenir ve aileyle fikir ayrılıkları artar.
G. Stanley Hall’ın belirttiği gibi, ergenlik dönemi insanın en iyi ve en kötü dürtülerinin savaştığı bir evredir. Psikolog Erik Erikson’a göre ise bu dönem, kimlik kazanımı ile rol karmaşası arasında gidip gelen bir mücadeleyi içerir. Gençler "Ben kimim?" sorusunun yanıtını ararken, hem özgürlük isterler hem de ebeveynlerinin desteğine ihtiyaç duyarlar.
Ergenlik Döneminde Aile İle Yaşanan Çatışmalar
Ergenlerin bağımsızlaşma sürecinde ebeveynleriyle yaşadıkları çatışmalar kaçınılmazdır. Bu dönemde ailelerin yaptığı en büyük hatalardan biri, aşırı otoriter ya da aşırı serbest bir tutum sergilemektir.
- Aşırı denetleyici aileler, gençlerin kendilerini bastırılmış hissetmelerine ve özgüven eksikliği yaşamalarına neden olabilir.
- Aşırı serbest bırakılan gençler ise sorumluluk duygusunu yeterince geliştiremeyebilir.
Önemli olan, dengeyi kurarak demokratik bir aile ortamı yaratmaktır. Gençlerin bireysel kararlarına saygı göstermek, onları dinlemek ve ortak kararlar almak, sağlıklı bir iletişim ortamı oluşturmanın temelidir.
Ergenlik Döneminde Sağlıklı İletişim Kurma Yöntemleri
Ergenlik sürecinde ebeveynlerin çocuklarıyla iletişim kurarken dikkat etmesi gereken bazı temel noktalar şunlardır:
1. Onu Gerçekten Dinleyin ve Anladığınızı Hissettirin
Ergenler, kendilerini ifade ederken eleştirilmekten korkarlar. Onları yargılamadan dinlemek, duygularını anladığınızı hissettirmek, özgüven gelişimlerini destekler.
2. Ortak Kurallar Belirleyin ve Uygulayın
Televizyon izleme süresi, ders çalışma saatleri, telefon ve bilgisayar kullanımı gibi günlük rutinler konusunda aşırı baskıcı olmadan ortak kurallar belirlemek önemlidir. Kendi fikirlerini paylaşmalarına izin vererek, kurallara uyum sağlamalarını kolaylaştırabilirsiniz.
3. Otoriter Değil, Rehber Olun
Ergenler, kendi kararlarını alarak bireyselleşmek isterler. Ancak, rehberlik edilmeye de ihtiyaç duyarlar. Kendi seçimlerini yapmalarına olanak tanırken, olası sonuçlar hakkında farkındalık kazanmalarına yardımcı olmalısınız.
4. Arkadaş Seçimlerine Müdahale Etmek Yerine Rehberlik Edin
Ergenler için arkadaş ilişkileri büyük önem taşır. Arkadaşlarını eleştirmek ya da yasaklamak yerine, onlara sağlıklı ilişkiler kurmaları konusunda rehberlik edebilirsiniz. Aile değerlerini paylaşarak, olası riskleri anlatıp kendi kararlarını vermelerine destek olmalısınız.
5. Eleştirel Düşünmelerini Destekleyin
Bu dönemde gençlerin mantıksal akıl yürütme becerileri gelişir. Yargılamadan ve tavsiye vermekten kaçınarak, onların olaylara farklı açılardan bakmalarını teşvik etmek, bağımsız düşünebilmelerine katkı sağlar.
Ergenler Ailelerinden Ne Bekler?
Her ne kadar gençler bağımsız olmak istese de aslında ebeveynlerinin desteğine, sevgisine ve güvenine ihtiyaç duyarlar. İşte ergenlerin ailelerinden bekledikleri temel unsurlar:
- Anlayış ve sabır: Duygusal değişimlerini anlamaya çalışmak, sabırlı olmak.
- Saygı ve güven: Onlara güven duyduğunuzu hissettirmek.
- Demokratik bir ortam: Düşüncelerini özgürce ifade edebilecekleri bir aile ortamı sağlamak.
- Özel alanlarına saygı göstermek: Kendi alanlarını koruyabilecekleri bir birey olduklarını kabul etmek.
Ebeveynler çocuklarının seçimlerine saygı duyduğunda ve onları yargılamadan dinlediğinde, ergenlik dönemi sağlıklı bir şekilde geçirilebilir. Bu sayede gençler, ilerleyen yıllarda güçlü bir kimlik duygusu ve sağlıklı sosyal becerilerle yetişkinliğe adım atarlar.
