Ebeveynlik, zaman zaman sabır ve strateji isteyen zorlu bir süreçtir. Çocukların yapmakta zorlandığı ya da hiç yapmak istemediği davranışlarla karşılaştığınızda ne yapmalısınız? Özellikle sabah saatlerinde yaşanan kıyafet seçme, okula gitmek istememe, kahvaltı etmeme gibi problemler anne babalar için büyük bir stres kaynağı olabilir.
Bu süreçte kullanılan iletişim dili ve tutum, olayların seyrini olumlu ya da olumsuz yönde değiştirebilir.
Ergenlik Döneminde Sorumluluk ve Zaman Yönetimi
Ergenlik çağındaki çocuklar, sorumluluklarını yerine getirmekte zorlanabilir. Sürekli hatırlatmalara rağmen zaman yönetimi yapmakta isteksiz olabilirler. Bu noktada onları anlamaya çalışmak ve uygun iletişim teknikleriyle yaklaşmak son derece önemlidir.
Küçük Çocuklarda Yaygın Problemler
Okul öncesi yaş grubundaki çocuklarda ise şu sorunlar sık görülür:
-
Sabah evden çıkmak istememe
-
Kıyafet seçememe veya mevsime uygun olmayan giysilerde ısrar
-
Kahvaltı yapmayı reddetme
Bu durumlar, özellikle ebeveynin işe yetişme telaşı içinde olduğu sabahlarda gerginliğe yol açar.
Piaget'in Bilişsel Gelişim Kuramına Göre Yaklaşım
Bu yaş grubundaki çocuklar, Piaget’in somut işlem dönemi içerisindedir. Yani olayları somutlaştırarak anlamlandırırlar. Bu yüzden:
-
Kıyafetleri bir gün önceden birlikte seçmek
-
Seçim hakkı vererek katılım sağlamalarını sağlamak
gibi yöntemler işe yarayabilir.
Davranışçı Yaklaşımlardan Faydalanmak
Bazı durumlarda, davranışçı kuramlar destekleyici olabilir. Örneğin:
Premack İlkesi Nedir?
İstenen bir davranışı, daha az istenen bir davranışla koşullandırmak:
“Odanı toplarsan dışarı çıkabilirsin.”
Bu yöntemin sık kullanılması, çocuklarda özdenetim mekanizmasını zayıflatabilir. Bu yüzden dikkatli ve sınırlı kullanılması önemlidir.
Sandviç Yöntemiyle Etkili İletişim
Özellikle ergenler ve büyük çocuklarla iletişimde, oldukça etkili bir yöntem vardır: Sandviç Yöntemi.
Sandviç Yöntemi Nedir?
Bu yöntemde, eleştiri ya da yönlendirme iki olumlu ifade arasına yerleştirilir.
Örnek:
“Ali’cim, okul başarını artırma çabanı fark ediyorum. Bununla birlikte, arkadaşlarınla olan ilişkilerini geliştirirsen çok daha başarılı olacağına inanıyorum. Zaten genelde söz dinleyen biri olduğun için bu söylediklerimi dikkate alacağını biliyorum.”
Bu yaklaşım sayesinde çocuklar anlaşıldığını hisseder, motivasyonları artar ve tepkisellik azalır.
Sandviç Yönteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
-
Ama, fakat, ancak gibi olumsuzluk çağrıştıran bağlaçlardan kaçının.
-
“Bununla birlikte” gibi yumuşatıcı ifadeler kullanın.
-
Beden dili, mimik ve ses tonu ile söylediklerinizi destekleyin. Samimi olmayan bir yaklaşım hemen fark edilir.
Ebeveynlikte Tutarlılık ve Empati
Çocukların davranışları üzerinde etkili olmak için:
-
Tutarlı olmak
-
Empati kurmak
-
Çocukların gelişim düzeyine uygun yöntemler kullanmak
gibi ilkeleri benimsemek gerekir.
Ebeveynlikte Bilinçli Yaklaşım Şart
Ebeveynlik gerçekten de zor bir zanaat. Hazır çözümlerle değil, bilinçli iletişim ve anlayışla çocuklarımızla sağlıklı bir bağ kurabiliriz. Unutmayın, her çocuk farklıdır. Sabır, gözlem ve doğru tekniklerle bu zorlukların üstesinden gelebilirsiniz.
