Psikolog Erikson’un Psikososyal Gelişim Kuramı ve Freud’un Psikoseksüel Gelişim Dönemleri, ilk gelişen duygunun “güven” olduğunu ortaya koyar. Bebeklik döneminde anne ya da bakıcının tutumu, çocuğun kendisini güvende hissedip hissetmemesini belirler. Bu dönemde sevgi, şefkat ve temel ihtiyaçların eksiksiz karşılanması özgüvenin ilk tohumlarını oluşturur.
Eğer bu ihtiyaçlar yeterince karşılanmazsa, çocukta güvensizlik duygusu gelişmeye başlar ve bu durum ileride düşük özgüven sorunlarına yol açabilir.
Çocuklar Potansiyel ve Deneyimle Büyür
Çocuklar doğuştan potansiyelle ve öğrenme isteğiyle dünyaya gelir. Yürümeyi öğrenirken yüzlerce kez düşmeleri buna en güzel örnektir. Hiçbir çocuk “bu bana göre değil” diyerek yürümekten vazgeçmez.
Bu doğal potansiyeli desteklemek için:
-
Çocuğun deneme-yanılma süreçlerine müdahale edilmemeli,
-
Aile içinde sınırlar dahilinde özgürlük sağlanmalı,
-
Fiziksel ve sosyal çevre gelişime katkı sunacak şekilde düzenlenmelidir.
Bu deneyimler çocuğun özgüvenli birey olarak yetişmesinde rol oynar.
Koşulsuz Sevgi ve Kabul Özgüveni Destekler
Özgüvenli çocuk yetiştirmenin en önemli anahtarlarından biri, çocuğun koşulsuz sevildiğini ve kabul edildiğini hissetmesidir. Hatalarına rağmen değerli olduğunu bilmek, çocukların kendine güvenini güçlendirir.
“Sen zaten yapamazsın” gibi ifadeler çocukta yetersizlik duygusu oluşturur ve öğrenme isteğini bastırır.
Onun yerine şu tutumlar benimsenmelidir:
-
Cesaretlendirici cümleler kurulmalı,
-
Düşse de kalkması teşvik edilmeli,
-
Onaylanma ihtiyacı, yaşa uygun şekillerde karşılanmalıdır.
Eğitim Sürecinde Özgüveni Desteklemenin Yolları
Çocuk ilkokul çağlarına geldiğinde artık başarı ve çaba duygusu gelişmeye başlar. Bu dönemde, çocuğun akademik süreçlerde gösterdiği performans üzerinden değil, çabasına ve sürece odaklanmak gerekir.
Destekleyici yaklaşımlar:
-
Başarısızlık durumunda çözüm üretmeye yönlendirme,
-
“Bu sınavı tekrar alsaydın neyi farklı yapardın?” gibi düşünmeye teşvik eden sorular,
-
Karşılaştırmadan kaçınma, örneğin: “Arkadaşın 100 almış sen neden 60 aldın?” dememek.
Bu yöntemlerle çocuk, hem kendi yeterliliğini keşfeder hem de öz farkındalığını geliştirir.
Sosyal Çevrenin Rolü ve Ergenlik Süreci
Çocuğun özgüven gelişimi sadece aileyle sınırlı değildir. Yakın çevre, okul, arkadaşlar ve öğretmenler de bu sürecin parçasıdır. Özellikle ergenlikte özgüveni yüksek bireyler:
-
Sorumluluk alabilen,
-
Kendini ifade edebilen,
-
Sağlıklı kimlik gelişimi sağlamış bireyler olarak yetişirler.
Ergenliğe kadar doğru desteklenen birey, bu zorlu dönemi çok daha sağlıklı geçirir.Kökler ve Kanatlar
Özgüvenli çocuk yetiştirmek, ona hem köklerini (aile değerlerini) hem de kanatlarını (özgürlük ve sevgi) vermekle mümkündür.
Unutmayın, bir çocuğa verebileceğiniz en büyük hediye:
“Sen değerlisin, seviliyorsun ve bunu yapabilirsin.” mesajıdır.
